Το αληθινό παραμύθι της βίας

γράφει ο Ευγένιος Τριβιζάς 


«Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και πολυδιάστατο φαινόμενο, η έκταση και η σοβαρότητα του οποίου δύσκολα αναγνωρίζονται. Κυρίως επειδή τα θύματα φοβούνται να το εξομολογηθούν, οι δάσκαλοι δυσκολεύονται να το χειριστούν και τα σχολεία διστάζουν να το παραδεχτούν λόγω του αρνητικού αντίκτυπου που θα έχει στην εικόνα και στη φήμη τους. Η σχολική βία ξεκινάει από κοροϊδευτικές παρατηρήσεις, προσβλητικές εκφράσεις, διασπορά ψιθύρων με στόχο τον στιγματισμό και αποκλεισμό του θύματος από σχολικές παρέες, κλιμακώνεται με την καταστροφή ή κλοπή αντικειμένων ιδιοκτησίας του, συχνά εκτρέπεται σε σωματική βία. Στην αρχή απλά σπρωξίματα και στη συνέχεια ακραίες μορφές επιθετικότητας. Η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει να γίνεται ο εκφοβισμός διαδικτυακά ή με μηνύματα σε κινητά τηλέφωνα. Σκηνές βίας βιντεοσκοπούνται και διανέμονται ευρύτατα, καθιστώντας την εμπειρία ακόμη πιο επώδυνη για τα θύματα και οδηγώντας τα ακόμη και στην αυτοκτονία. Είναι σφάλμα να πιστεύουμε ότι το φαινόμενο ξεκινάει και σταματάει στα σχολεία. Έχει βαθιές ρίζες και μακροπρόθεσμα καταστρεπτικές για την κοινωνία συνέπειες. Οι συμπεριφορές παγιώνονται και επαναλαμβάνονται στην οικογένεια, στον στρατό, στον εργασιακό χώρο.
Εγκληματολογικές έρευνες δείχνουν ότι το επιθετικό παιδί στο σχολείο είναι ο αυριανός άντρας που θα κακοποιεί τη σύζυγό του. Αλλά και οι θύτες, σύμφωνα με έρευνες του Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου, είναι πολλές φορές θύματα σωματικής τιμωρίας, οικογενειακής βίας και βλαπτικών επιρροών της τηλεόρασης. Τα σχολεία πρέπει να ξεκινάνε όχι με την υπόθεση ότι είναι απίθανο να συμβαίνουν τέτοια περιστατικά στους χώρους τους, αλλά αντίθετα ότι είναι πολύ πιθανόν και να καταστρώνουν εμπεριστατωμένα σχέδια πρόληψης και αντιμετώπισης του προβλήματος. Το θέμα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων στην τάξη, οι σχολικές βιβλιοθήκες να εφοδιάζονται με παιδικά βιβλία σχετικού περιεχομένου, οι διάδρομοι, οι αυλές και οι δυσπρόσιτοι χώροι να επιτηρούνται τακτικά και οι μαθητές να ενθαρρύνονται να εκμυστηρεύονται στους διδάσκοντες τα παράπονά τους, πράγμα το οποίο βέβαια προϋποθέτει σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ τους. Μια τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης και η δημοσιοποίησή της θα βοηθούσε αρκετά. Kαλό θα είναι ο γονιός να ρωτάει το παιδί του πώς του φέρονται οι συμμαθητές του, ιδίως αν το παιδί βρίσκει δικαιολογίες για να μην πηγαίνει στο σχολείο, παραπονιέται συχνά ότι είναι άρρωστο τα πρωινά, κάνει σκασιαρχείο, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στη μελέτη, επιστρέφει από το σχολείο με γρατσουνιές, μελανιές, ρούχα σκισμένα ή βιβλία κατεστραμμένα, κλείνεται στον εαυτό του, αρχίζει να ψευδίζει, δεν έχει όρεξη για φαγητό, ζητάει παραπάνω χαρτζιλίκι, αρχίζει να κλέβει, φέρεται με επιθετικό τρόπο στα μικρότερα αδέλφια του, κλαίει τα βράδια στο κρεβάτι ή τυραννιέται από εφιάλτες, ή προτιμάει να κάνει παρέα με ενηλίκους παρά με παιδιά. Όλα αυτά μπορεί να οφείλονται σε πολλούς και διάφορους λόγους, αλλά καλό θα είναι ο γονιός να ερευνά το θέμα διακριτικά και να επικοινωνεί με το σχολείο, ούτως ώστε να ενημερώνονται οι γονείς των παιδιών που ασκούν βία και να παραπέμπονται ενδεχομένως στις κατάλληλες υπηρεσίες. Ας μην ξεχνάμε ότι συχνά χρήζουν βοηθείας όχι μόνο τα παιδιά τα οποία υφίστανται, αλλά και τα παιδιά τα οποία ασκούν βία, καθώς και οι οικογένειές τους. Επίσης, δεν αποκλείεται οι ιδιότητες του θύτη και του θύματος να συμπίπτουν στο ίδιο παιδί».
* Ο Ευγένιος Τριβιζάς είναι νομικός, καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ και συγγραφέας παιδικών βιβλίων.


https://pappanna.wordpress.com/2014/03/05/%CF%84%CE%BF-%CE%B1%CE%BB%CE%B7%CE%B8%CE%B9%CE%BD%CF%8C-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%AF%CE%B1%CF%82/ 

«Μα γιατί δε με παίζουν τα άλλα παιδιά;»

Η σχολική ζωή έχει αρκετές δυσκολίες για τα πρωτάκια, που παρότι σε εμάς μπορεί να φαίνονται μικρές, για τα ίδια είναι καθοριστικές. Μια απ αυτές είναι η ένταξη του παιδιού στο περιβάλλον του σχολείου και η απόκτηση φίλων.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρία το να κάνει ένα παιδί φίλους είναι η πιο σπουδαία αποστολή κατά τη σχολική ηλικία! Και πράγματι, βλέποντας γύρω μου παιδιά κάθε ηλικίας να παίζουν σε παρέες, στη θάλασσα και στην άμμο, σκέφτηκα πόσο ακριβές είναι αυτό. Ωστόσο, έχοντας δύο δικά μου παιδιά και έχοντας περάσει διάφορα στάδια και φάσεις όπως “μαμά, δεν με παίζουν στο σχολείο” και “μαμά, δεν έχω φίλους”, μπορώ πολύ εύκολα να αντιληφθώ πως η εκπλήρωση της “αποστολής” δεν είναι πάντοτε εύκολη υπόθεση!

Γιατί είναι σημαντικό για το παιδί να έχει φίλους

Από την νηπιακή του ηλικία το μικρό μας κάνει τις πρώτες του φιλίες με παιδιά του οικογενειακού μας περιβάλλοντος ή του συμμαθητές του από τον παιδικό σταθμό. Καθώς μεγαλώνει και πηγαίνει στο σχολείο, η αποστολή “απόκτηση φίλων” γίνεται λίγο πιο περίπλοκη για ορισμένα παιδιά.

Είναι ωστόσο σημαντικό για το παιδί να αισθανθεί πιο κοντά με παιδιά της ηλικίας του, ειδικά στο ξεκίνημα του δημοτικού, το οποίο σηματοδοτεί μια καινούργια αναπτυξιακή και γνωστική αφετηρία στη ζωή του. Εκεί, μέσα από την καθημερινή επαφή και τη φιλία με συνομηλίκους του, το παιδί εξασκεί τις επικοινωνιακές του δυνατότητες, μαθαίνει να συνεργάζεται, να αναγνωρίζει και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του αλλά και να αντιμετωπίζει και να διαχειρίζεται τις διαφωνίες και τους καυγάδες που μπορεί να προκύψουν.

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί μας να αποκτήσει φίλους

Δεν είμαστε όλοι οι ενήλικες ίδιοι, ούτε όλα τα παιδιά. Έτσι για ορισμένα παιδιά είναι παιχνιδάκι να αποκτήσουν παρέες και φίλους όπου βρεθούν, ενώ για άλλα είναι πιο περίπλοκη διαδικασία. Ευτυχώς υπάρχουν τρόποι για να βοηθήσουμε ένα πιο κλειστό παιδί να κάνει φιλίες:

• Γράφουμε το παιδί στις δραστηριότητες που διοργανώνει το σχολείο ή ο σύλλογος γονέων τα Σαββατοκύριακα, όπως χοροί, σκάκι, ζωγραφική. Μέσα απ’ αυτές τις εξωσχολικές δραστηριότητες, το παιδί θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει ακόμη περισσότερα παιδιά.

• Πηγαίνουμε τακτικά βόλτα σε χώρους όπως στην παιδική χαρά ή στο πάρκο της γειτονιάς, που προσφέρουν μια καλή ευκαιρία στο παιδί μας να συναντήσει συμμαθητές από το σχολείο του και να παίξουν μαζί.

• Αν υπάρχει αθλητικός ή άλλου είδους σύλλογος, π.χ. καλλιτεχνικές δραστηριότητες, στη γειτονιά μας ενθαρρύνουμε το παιδί να γραφτεί. Εκεί θα μπορεί να συναντά παιδιά της ηλικίας του, με τα οποία θα έχει κοινά ενδιαφέροντα και θα είναι ευκολότερο να αναπτύξει μια φιλική σχέση.

Αν το παιδί μας είναι πολύ κλειστό και δυσκολεύεται να κάνει παρέα με τα παιδιά της ηλικίας του είναι καλή ιδέα να του πάρουμε ένα σκυλάκι. Βγάζοντάς το μαζί βόλτα στη γειτονιά ή στο πάρκο, το σκυλάκι είναι η ιδανική αφορμή για να λιώσει ο πάγος και να γνωριστεί με άλλα παιδιά.

Πότε θα ήταν καλό να μιλήσουμε με τη δασκάλα

Το θέμα δεν είναι απλά να μιλήσουμε στη δασκάλα μόνο για να διαπιστώσουμε αν το παιδί μας έχει παρέες και φίλους στο σχολείο, αλλά για να ζητήσουμε τη βοήθειά της να ενταχθεί στην ομάδα της τάξης του. Κι αν νιώθετε παράξενα στη σκέψη αυτή, έχετε υπόψη σας πως ένα μέρος του ρόλου της δασκάλας στις πρώτες τάξεις του δημοτικού είναι ακριβώς αυτό, να βοηθήσει τα παιδιά να ενταχθούν στην ομάδα και να δημιουργήσουν φίλους και παρέες. Επιπλέον, πολλές δασκάλες ακολουθούν τα τελευταία χρόνια μια τακτική “ομάδας” στην οργάνωση και την ανάθεση εργασιών στους μικρούς μαθητές. Ενθαρρύνουν έτσι τη γνωριμία και την ανάπτυξη μιας φιλίας μεταξύ των παιδιών.

Καλό θα ήταν επίσης να μιλήσουμε με τη δασκάλα αν το παιδί μάς διαμαρτύρεται πως υπάρχουν συμμαθητές που του φέρονται άσχημα ή που το απομονώνουν από την ομάδα. Σε αυτή την περίπτωση, η ματιά της δασκάλας είναι σημαντική για να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει αλλά και για να βρούμε τρόπους να βοηθήσουμε το παιδί, εμείς από το σπίτι και η δασκάλα στην τάξη, να ενσωματωθεί στις σχολικές παρέες.

Τι μπορούμε να απαντήσουμε στα παράπονα του παιδιού μας

Ας έχουμε ρεαλιστικές προσδοκίες: ούτε όλα τα παιδιά είναι σούπερ κοινωνικά ούτε είναι όλοι οι συμμαθητές φίλοι τους. Κι αυτόν ακριβώς το ρεαλισμό μπορούμε να περάσουμε και στο παιδί μας που διαμαρτύρεται πως δεν το παίζουν τα άλλα παιδιά. Μπορούμε μάλιστα να αντιστρέψουμε την ερώτηση και να το ρωτήσουμε αν το ίδιο θέλει όλα τα παιδιά της τάξης για φίλους του. Το πιθανότερο είναι πως θα απαντήσει όχι, αφού είναι δύσκολο να τα βρίσκει και να ταιριάζει με όλα. Το παιδί μας πιθανότατα θα έχει προτίμηση σε ένα, δύο, τρία, τέσσερα παιδιά από την τάξη του. Αν με αυτά τα παιδιά έχει ήδη μια καλή σχέση, έστω κι αν δεν έχουν γίνει “οι καλύτεροι φίλοι”, τότε θα πρέπει να το ενθαρρύνουμε να νιώσει καλά που έχει κάνει ήδη τόσους φίλους στην αρχή της χρονιάς!

Στη συνέχεια, μπορούμε να του προτείνουμε να καλέσουμε στο σπίτι μας ένα απ’ αυτά τα παιδιά για να παίξουν ένα απόγευμα, ώστε να έχουν την ευκαιρία να γνωριστούν καλύτερα. Θυμηθείτε πως είναι προτιμότερο να φέρουμε το παιδί μας πιο κοντά με ένα παιδί κάθε φορά, ώστε να δημιουργηθεί ένας σύνδεσμος μεταξύ τους. Αφού γνωριστεί καλά με δυο τρεις συμμαθητές ή συμμαθήτριές του, τότε μπορούμε να ανοίξουμε το κάλεσμά μας σε όλη την παρεούλα.

Τα παιδιά με κοροϊδεύουν!

Μέσα στα σχολικά χρόνια, και ειδικά στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, είναι πιθανό να έρθει μια μέρα το παιδί μας στο σπίτι και να διαμαρτυρηθεί ότι κάποιο παιδί το κορόιδεψε. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε αρχικά είναι να χρησιμοποιήσουμε την τεχνική της “αντίστροφης ψυχολογίας” για να βοηθήσουμε το παιδί να αισθανθεί καλύτερα, εξηγώντας του ότι ασχολούνται μαζί του γιατί δεν περνά απαρατήρητο και γι’ αυτό τραβά την προσοχή των άλλων. Μόνο, μπορούμε να εξηγήσουμε, που δεν γνωρίζουν όλα τα παιδιά πως να ασχολούνται με τους άλλους θετικά και συχνά μόνος τρόπος που έχουν είναι τα πειράγματα.

Μπορούμε επίσης να το συμβουλέψουμε να αδιαφορήσει. Από τη στιγμή που το παιδί θα πάψει να ενοχλείται από τα πειράγματα δεν θα έχει νόημα για τους άλλους να συνεχίσουν. Αν, ωστόσο, το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο, αν συνεχιστεί και το παιδί βιώνει συχνά πειράγματα από τους συμμαθητές του, θα είναι καλό να ενημερώσουμε τη δασκάλα και να το συζητήσουμε μαζί της.

Πηγή: kidsgo.com.cy

Εκτάκια υιοθετούν πρωτάκια. Και η ζωή στο σχολείο γίνεται ομορφότερη

Από τότε που οι κόρες μου πήγαν δημοτικό, παρακολουθώ έναν καταπληκτικό θεσμό που υπάρχει στο σχολείο τους, που είναι η υιοθεσία των παιδιών της Πρώτης δημοτικού από τα παιδιά της Έκτης. Το έζησα ως μαμά παιδιών Πρώτης, και να που έφτασε η στιγμή που θα γράψω αναλυτικότερα για το θέμα, μια και πλέον έχω ολοκληρωμένη την εικόνα της διαδικασίας. Η Εβελίνα που φέτος πηγαίνει Έκτη, μόλις υιοθέτησε το δικό της πρωτάκι!

Λίγα λόγια για τον θεσμό

Κάθε πρωτάκι του σχολείου, υιοθετείται στην αρχή της χρονιάς από ένα εκτάκι. Το εκτάκι αναλαμβάνει να το προστατεύει, να το καθοδηγεί και να το βοηθάει καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Έτσι το πρωτάκι ξέρει ότι μπορεί να απευθυνθεί και κάπου αλλού εκτός από τους δασκάλους του για οτιδήποτε το απασχολεί. Και τα εκτάκια κρατούν συνεχώς τα μάτια τους ανοιχτά για οτιδήποτε μπορεί να χρειαστούν τα πρωτάκια τους. Δεν γνωρίζω πριν από πόσα χρόνια μπήκε σε εφαρμογή αυτός ο θεσμός στο σχολείο, ούτε ποιος τον σκέφτηκε, εκείνο όμως που βλέπω είναι ότι χρόνο με τον χρόνο αναβαθμίζεται και λειτουργούν όλα με αριστουργηματικό τρόπο.

Περισσότερες λεπτομέρειες

Λίγες περισσότερες λεπτομέρειες, για το πώς λειτουργεί: Κατ’ αρχήν τα παιδιά της Έκτης γνωρίζουν ήδη την αξία του θεσμού, μια και τον έχουν ζήσει ως πρωτάκια αλλά η δασκάλα τους τους μιλάει περισσότερο για αυτόν και τους εξηγεί τις λεπτομέρειες της διαδικασίας. Αντίστοιχα οι δασκάλες της πρώτης μιλάνε στα πρωτάκια τους για το τι θα συμβεί.
Ο τρόπος που γίνεται η σύνδεση μεταξύ παιδιών: Το Στ1 υιοθετεί παιδιά από το Α1, το Στ2 από από το Α2 κλπ κλπ. Δηλαδή τα τμήματα γίνονται ζευγαράκια.
Η πρώτη επαφή των παιδιών της έκτης με τα παιδιά της πρώτης γίνεται στο προαύλιο, με την επίβλεψη των εκπαιδευτικών της Φυσικής Αγωγής. Πιο συγκεκριμένα να τι έγινε την προηγούμενη εβδομάδα όπως μου τα διηγήθηκε η Εβελίνα:  Τα δυο τμήματα κανόνισαν να κάνουν μια μέρα κοινή ώρα γυμναστική. Οι δυο γυμνάστριες των τμημάτων συνεργάστηκαν ώστε τα παιδιά να παίξουν παιχνίδια γνωριμίας. Εκτάκια και πρωτάκια έπαιζαν μαζί σε ζευγαράκια. Π.χ. έτρεχαν χέρι-χέρι, τα πρωτάκια πέρναγαν κάτω από τα πόδια των παιδιών της Έκτης, κλπ κλπ. Μετά από τα παιχνίδια, τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να μιλήσουν και να γνωριστούν. Ο στόχος της πρώτης συνάντησης ήταν να σπάσει ο πάγος, να γίνει μια πρώτη γνωριμία και τα παιδιά να δουν ότι μπορούν να συνεργαστούν και να διασκεδάσουν μαζί, ανεξάρτητα από ηλικία.
Παρ’ όλο που σε αυτή την πρώτη συνάντηση δεν καθορίστηκαν τα τελικά ζευγαράκια, η Εβελίνα ήρθε πολύ κοντά με ένα κορίτσι, το οποίο ήλπιζε να υιοθετήσει. Αυτό ήταν μεγάλη νίκη καθώς από την αρχή της σχολικής χρονιάς μου έλεγε: «Ελπίζω να μου τύχει αγόρι. Ελπίζω να μου τύχει αγόρι.» Φοβόταν μην της τύχει κάποιο κορίτσι που να του αρέσουν οι πριγκίπισσες και τα κοριτσίστικα, γιατί σε αυτή την περίπτωση δε θα είχαν κοινά. Το κορίτσι όμως αυτό είχε έναν μεγάλο αδελφό και αγαπούσε επίσης τα αγαπημένα της ίδιας Χελωνονιντζάκια. Ενθουσιάστηκε τόσο με το κορίτσι που μου είπε: «Ήταν εγώ σε πρωτάκι!» Και πρόσθεσε «Μιλούσε ακατάπαυστα!»
Η δεύτερη επαφή, ήταν η πιο επίσημη και έγινε υπό την επίβλεψη των δασκάλων. Τα εκτάκια πήγαν «επίσημη επίσκεψη» στην Πρώτη, με σκοπό να ολοκληρωθεί η διαδικασία της υιοθεσίας, που γίνεται με κλήρωση. Τα παιδιά της Έκτης πήγαν με γεμάτα χέρια. Είχαν φτιάξει χάρτινα καραβάκια που είχαν γεμίσει με λιχουδιές, και τα πρόσφεραν στα παιδιά της Πρώτης.  Στη συνέχεια έγινε η κλήρωση. Το κάθε πρωτάκι με τη σειρά, τραβούσε ένα χαρτάκι με το όνομα ενός παιδιού της Έκτης. Ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών γίνονται και οι απαραίτητες προσαρμογές. Π.χ. μπορεί ένα πρωτάκι να υιοθετηθεί από δύο εκτάκια (σε περίπτωση που τα εκτάκια είναι περισσότερα στον αριθμό). Στην Εβελίνα έτυχε τελικά στην κλήρωση αγόρι!
Μετά την κλήρωση, τα Εκτάκια παρουσίασαν στα Πρωτάκια ένα απλό χορευτικό που είχαν ετοιμάσει και στη συνέχεια όλοι μαζί βγήκαν στο προαύλιο για περισσότερο παιχνίδι και γνωριμία.

Κάποιες επιπλέον σκέψεις

Είμαστε ακόμα στην αρχή της σχολικής χρονιάς και καθώς θα ζω από κοντά τη διαδικασία της υιοθεσίας θα γράφω περισσότερες σκέψεις, αλλά κάτι που ήδη βλέπω και μου αρέσει πολύ είναι τη δυναμική που αναπτύσσεται όχι μόνο μεταξύ του παιδιού της Έκτης και του παιδιού της Πρώτης, αλλά και της παρέας του παιδιού της Έκτης με τα υιοθετημένα πρωτάκια. Για παράδειγμα: Η Εβελίνα κάνει στενή παρέα με 4-5 παιδιά από την τάξη της. Ε λοιπόν, έχει γνωρίσει τα πρωτάκια τους και τα θεωρεί και «δικά της παιδιά». Δηλαδή αν ποτέ δει κάποιο πρωτάκι από αυτά να χρειάζεται κάτι, θα το θεωρήσει υποχρέωσή της να βοηθήσει!

Κάρτα που είχε γράψει η Εβίτα ως πρωτάκι, στο εκτάκι της τη Στέλλα

Επιπλέον συμφώνησε με το συμμαθητή της που υιοθέτησε εκείνο το κορίτσι που είχε αρχικά συμπαθήσει να τον βοηθάει στην υιοθεσία. Να φροντίζουν δηλαδή και οι δύο μαζί το κορίτσι αλλά και εκείνος να τη βοηθάει στην υιοθεσία του δικού της αγοριού. Έχουν δηλαδή αρχίσει ήδη να δημιουργούνται δεσμοί και πλέγματα αλληλοβοήθειας.

Αποχαιρετισμός

Αν και δεν ξέρω ακόμα τι ακριβώς θα συμβεί φέτος στον αποχαιρετισμό, έχω βρεθεί σε γιορτές λήξης από άλλες χρονιές και πάντα μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές είναι όταν έρχεται η στιγμή για την κοινή εμφάνιση της Πρώτης και της Έκτης. Τα ζευγαράκια μπαίνουν χέρι χέρι και παρουσιάζουν πάντα κάτι μαζί. Μπορεί να τραγουδήσουν, μπορεί να χορέψουν, μπορεί να παίξουν κάποιο παιχνίδι. Κάθε χρονιά δεν είναι ίδια, πάντα κάτι αλλάζει, αλλά ο αποχαιρετισμός είναι πάντα συγκινητικός. Έχει αγκαλιές, λουλούδια και δάκρυα – πολλές φορές και από τους γονείς.

Εκτάκι αγκαλιάζει το πρωτάκι του σε παλαιότερη γιορτή λήξης

Και όπως στην αρχή της χρονιάς τα εκτάκια υποδέχτηκαν τα πρωτάκια στο σχολείο τους, έρχεται η στιγμή που οι ρόλοι αντιστρέφονται. Τα πρωτάκια αποχαιρετούν τα εκτάκια, καθώς αυτά ετοιμάζονται να πετάξουν προς το σχολείο των μεγάλων, το γυμνάσιο.
Την επόμενη μέρα της υιοθεσίας η Εβελίνα πήρε από το σπίτι ένα περιοδικό που είχε διπλό και το χάρισε στο πρωτάκι της. Εκείνο δεν ξέρει ακόμα να διαβάζει, αλλά καθόταν λέει στο διάλειμμα και το ξεφύλλιζε και προσπαθούσε να συλλαβίσει. Και αλίμονο αν κάποιος κατά τη διάρκεια της χρονιάς τολμήσει και το ενοχλήσει. Θα έχει να κάνει μαζί της!
Τους φαντάζομαι να περπατούν πλάι-πλάι. Στα μάτια του η Εβελίνα θα μοιάζει γίγαντας. Στα μάτια της θα μοιάζει «μικροσκοπικός». Μικροσκοπικός μικρός μαθητής, αλλά όχι απροστάτευτος. Έχει πλέον στη διάθεσή του μία γιγάντια αγκαλιά που τον έχει υιοθετήσει.
Και όλα αυτά από μια απλή ιδέα. Οι απλές ιδέες όμως, κάνουν τη ζωή ομορφότερη.
   

http://www.aspaonline.gr/2014/10/10/ektakia-iothetoun-protakia-i-zoi-omorfoteri/

Σχολικός εκφοβισμός: Όταν το πείραγμα σταματάει να είναι χαριτωμένο

Η Μαρία, φοιτήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Αθηνών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, η οποία έγραψε παλαιότερα για εμάς το εξαιρετικό post Το παιδικό σχέδιο: Η κρυφή γλώσσα των παιδιών, ασχολείται φέτος ερευνητικά με τον σχολικό εκφοβισμό. Μέσα από το σημερινό κείμενό της ρίχνει φως στο θέμα του σχολικού εκφοβισμού εξηγώντας μας τι είναι, πώς μπορούμε να τον αναγνωρίζουμε και τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς για να βοηθήσουμε στην αντιμετώπισή του.   
«Τώρα τελευταία, στα διαλείμματα, 3-4 παιδιά από την ΣΤ’ τάξη έρχονται στο θρανίο που κάθομαι μόνος μου και με ενοχλούν. Μου παίρνουν την τσάντα και τα τετράδια και τα πετάνε ο ένας στον άλλον ή στο πάτωμα, με σπρώχνουν και με κλωτσάνε. Με φωνάζουν «χοντρό» και «χελώνα», επειδή δεν μπορώ να τους φτάσω όταν τρέχουν, και μετά γελάνε μαζί με όλη την τάξη. Μια φορά, ένας από αυτούς μου πήρε τα χρήματα που είχα για να ψωνίσω από το κυλικείο, και μου είπε ότι αν το πω πουθενά, θα με σπάσει στο ξύλο. Όταν φεύγω από το σχολείο, είναι όλοι μαζεμένοι σε μια γωνιά και με κοιτάνε περίεργα.»
- Νίκος, 10 ετών

Photo by mangee

Η παραπάνω περιγραφή, αποτελεί μία μόνο ενδεικτική εικόνα του εκφοβισμού (bullying), από τις πάρα πολλές που βιώνονται από τους μαθητές στη σχολική τάξη. «Δράστες» (αυτός-οι που εκφοβίζουν) και «θύμα» (το παιδί που εκφοβίζεται) και παρατηρητές. Δύο όροι της εγκληματολογίας χρησιμοποιούνται για παιδιά σχολικής ηλικίας και περιγράφουν ένα φαινόμενο βίας, τόσο κοντά σε εμάς, αλλά δυστυχώς και τόσο μακριά. Κοντά, διότι στη χώρα μας συμβαίνει σε μια ευρεία και συνεχώς αυξανόμενη κλίμακα [στατιστικά, ανάμεσα σε άλλες χώρες της Ευρώπης, η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις (Πηγή: Dart Europe, Assosiation of european research libraries)] και  μακριά, διότι ως επί το πλείστον, εκπαιδευτικοί και γονείς το αγνοούν εμφανώς, δικαιολογώντας τη στάση τους μέσω πολλών, δυσλειτουργικών αντιλήψεων και προκαταλήψεων, που τείνουν να περιγράφουν το φαινόμενο ως φυσιολογικό μέρος της παιδικής ηλικίας και της σχολικής ζωής. (« Παιδιά είναι, θα μαλώσουν») Κάθε άλλο όμως, αφού ο εκφοβισμός αποτελεί σοβαρό βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο πρόβλημα, τόσο για το άτομο, όσο και για τη σχολική κοινότητα και την κοινωνία ευρύτερα. Γίνεται κατανοητή επομένως η σημασία της ευαισθητοποίησης, της πρόληψης και της έγκαιρης παρέμβασης από τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς, κάτι που μέχρι στιγμής συναντάται ελάχιστα στη χώρα μας, τουλάχιστον σε οργανωμένο βαθμό.
Ελπιδοφόρο, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι έχουν ξεκινήσει να γίνονται βήματα στην κατεύθυνση των διεθνών πρακτικών, που χρόνια εφαρμόζονται αποτελεσματικά σε άλλες χώρες. Η ουσιαστική αντιμετώπιση του εκφοβισμού γίνεται πάνω απ’ όλα εφικτή με συνεργασία, συλλογική προσπάθεια και εντατικό πρόγραμμα (δηλ. οργανωμένη πρακτική) που θα διέπει όλη τη σχολική κοινότητα. Ο εκπαιδευτικός ως μονάδα, μπορεί να συμβάλλει σε αυτό το σκοπό δουλεύοντας στα πλαίσια της δικής του τάξης, ενώ αντίστοιχα οι γονείς πρέπει στηρίζουν την προσπάθεια αυτή στο σπίτι.
Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά το φαινόμενο αυτό. Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό τι είναι ο εκφοβισμός, διότι πολύ συχνά γίνονται παρανοήσεις που οδηγούν αντίστοιχα σε υπερβολικές αντιδράσεις ή παραμέληση του προβλήματος.

Τι είναι ο σχολικός εκφοβισμός;
Ο σχολικός εκφοβισμός αφορά στη χρήση βίας μεταξύ των μαθητών (ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας) και έχει επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα. Δεν είναι το σύνηθες πείραγμα των παιδιών μεταξύ τους, καθώς δεν είναι αμοιβαίο και ισότιμο και δεν γίνεται με φιλικό τρόπο. Αντίθετα, είναι κάτι που πληγώνει το παιδί και δεν σταματάει όταν γίνεται ενοχλητικό.
Είναι δυνατόν να έχει πολλές μορφές:

• Σωματική βία (σπρωξίματα, κλωτσιές, μπουνιές, χαστούκια, τράβηγμα μαλλιών κλπ.) «Κάθε μεσημέρι, στο δρόμο προς το σπίτι, με περίμενε η ίδια παρέα για να με χτυπήσει, μου έσκιζαν και τα ρούχα…»
• Συναισθηματική βία (σκόπιμη απομόνωση του παιδιού, να λερώνουν, να κρύβουν, να καταστρέφουν τα πράγματά του, να το εκβιάζουν για χρήματα, να το απειλούν κλπ.) «Δε φτάνει ότι δεν με έκαναν παρέα, είχαν απειλήσει κι όλα τα υπόλοιπα κορίτσια ότι όποια μου μίλαγε θα έβρισκε το μπελά της…»
• Λεκτική βία (κοροϊδία, βρίσιμο, σαρκασμός, ειρωνεία, διάδοση ψευδούς φήμης, κακά σχόλια για την εθνική προέλευση ή την οικονομική κατάσταση ενός παιδιού και της οικογένειάς του, χειρονομίες, συκοφαντικά γκράφιτι κλπ.) «Με κοροϊδεύανε για το χρώμα μου, με λέγανε βρωμιάρη κι έκαναν ότι μύριζα άσχημα μόλις τους πλησίαζα…»
• Σεξουαλική βία (ανεπιθύμητο άγγιγμα, απειλές, προσβλητικά μηνύματα, χυδαία γράμματα και εικόνες, πειράγματα κλπ.) «Συνέχεια με στρίμωχνε και προσπαθούσε να μου βάλει χέρι. Δεν μου άρεσε, δεν ήταν παιχνίδι, τον φοβόμουνα, κι αυτός έλεγε σε όλους ότι τα θέλω. Στο τέλος δεν ήθελα να πάω σχολείο…»
• Ηλεκτρονική βία (χρήση Ίντερνετ, email, chat room, και κινητών με κλήσεις και sms με προσβλητικό και απειλητικό περιεχόμενο, χρήση κάμερας με σκοπό την απειλή και την ταπείνωση του παιδιού) «Άνοιξαν ξαφνικά την τουαλέτα, μ΄ έβγαλαν φωτογραφία με το κινητό και μετά την έδειχναν τα άλλα παιδιά…»

Υπάρχουν «σημάδια» που δεν θα έπρεπε να αγνοηθούν από το γονέα*;

Είναι αυτονόητο ότι ο γονέας οφείλει να είναι δίπλα στο παιδί σε κάθε φάση της ζωής του και να στέκεται δίπλα του διακριτικά. Το κάθε παιδί όμως αντιδρά διαφορετικά σε ένα τέτοιο φαινόμενο. Πολλά παιδιά τραυματίζονται ψυχολογικά, εγκαταλείπουν το σχολείο ή ακόμη οδηγούνται στην αυτοκτονία. Είναι, λοιπόν, σημαντικό να μην αγνοούνται ξαφνικές μεταβολές στη συμπεριφορά του παιδιού, όπως και επίσης και ενδείξεις, όπως οι παρακάτω:

• Το παιδί επιστρέφει σπίτι πεινασμένο, με σχισμένα ρούχα, κατεστραμμένα βιβλία, του λείπουν πράγματα, ζητά ή κλέβει χρήματα (για να τα δώσει στον θύτη-εκβιαστή), χάνει συνέχεια το κολατσιό του ή τα χρήματά του.
• Έχει ανεξήγητες μελανιές-χτυπήματα και δίνει απίθανες εξηγήσεις για αυτά.
• Το παιδί γίνεται ανεξήγητα επιθετικό στο σπίτι, παράλογο, προκαλεί φασαρίες, επιτίθεται σε άλλα παιδιά ή αδέρφια.
• Φοβάται να χρησιμοποιήσει το κινητό ή το email και τρομάζει όταν λαμβάνει μήνυμα στο κινητό.
• Φοβάται να περπατήσει μόνο στο σχολείο κι εκλιπαρεί να το πάνε σχολείο με το αμάξι.
• Δεν θέλει ούτε να χρησιμοποιήσει το λεωφορείο και αλλάζει διαδρομή πηγαίνοντας προς το σχολείο.
• Δε θέλει να πηγαίνει σχολείο, κάνει απουσίες/κοπάνες. Δείχνει ανήσυχο/χάνει την αυτό-πεποίθησή του.
• Αρχίζει να τραυλίζει. Σταματά να τρώει. Κλαίει πριν κοιμηθεί/έχει εφιάλτες. Απειλεί με αυτοκτονία. Επαναφέρει συνήθειες της νηπιακής ηλικίας, όπως το να βρέχει το κρεβάτι του ή να πιπιλίζει το δάχτυλο.

(* Πρεκατέ Βικτωρία, Φεβρουάριος 2007 για το «Μέντορας»)

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς του παιδιού – θύματος
«Ε, δεν μπορεί, για να σε πειράζει έτσι, κάτι θα του έκανες κι εσύ…»
Αρχικά, να αναγνωρίσουν το πρόβλημα και να μη φοβηθούν να το αντιμετωπίσουν, ούτε και φυσικά να υποβαθμίσουν τη σημασία του. Να αναλάβουν ενεργό ρόλο και να επέμβουν άμεσα, χωρίς να αγνοούν το πρόβλημα. Η λογική του «παιδιά είναι και παίζουν», δεν είναι πάντα σωστή. Να ενθαρρύνουν το παιδί να μιλάει και να μη φοβάται, να το βοηθήσουν να καταλάβει ότι δεν πρέπει να ντρέπεται να εκφράσει στους γονείς του οτιδήποτε το απασχολεί. Nα του δείξουν άμεσα πώς να υπερασπίζεται τον εαυτό του: π.χ να τονίζει στο άλλο παιδί πόσο το ενοχλεί αυτό που κάνει. Αυτό θα πρέπει να γίνει με άμεσο τρόπο: «Δεν θέλω να με ξαναπειράξεις. Με ενοχλεί αυτό που κάνεις και θέλω να σταματήσεις τώρα!»
Τα περισσότερα παιδιά φοβούνται να μιλήσουν και αυτό είναι το πρόβλημα. Νιώθουν ενοχή, ντροπή και θεωρούν πως θα τιμωρηθούν επιπλέον ή δεν θα βοηθηθούν, εάν το ομολογήσουν.
Είναι, επομένως, καθήκον του γονέα να εξασφαλίσει μια ουσιαστική επικοινωνία με το παιδί του και να του δείξει πώς να αντιμετωπίζει το φαινόμενο, ενισχύοντας φυσικά την αυτοπεποίθηση του, που είναι και το ζητούμενο. Το παιδί πρέπει να φτάσει σε σημείο να νιώθει δυνατό να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Έτσι, οφείλουν, να ενισχύουν τα ταλέντα και τις ικανότητες του. Να του τονώνουν την αυτοπεποίθηση και το σεβασμό προς τον εαυτό του και να του δίνουν ευκαιρίες για πρωτοβουλία και δράση, ενισχύοντας έτσι την διεκδηκητικότητα του. Να μην είναι υπερπροστατευτικοί, αλλά να φροντίζουν την ασφάλεια του με διακριτικό τρόπο. Να επιμελούνται την υγιεινή του και να του μαθαίνουν τρόπους να φροντίζει και να αποδέχεται τον εαυτό του. Να ενθαρρύνουν τις στενές φιλίες του.
Είναι σημαντικό το παιδί να νιώθει ασφάλεια και με τον εαυτό του και ως προς το περιβάλλον του.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς του παιδιού δράστη
«Είναι λίγο επιθετικό στο σχολείο, αλλά πιστεύω ότι συμβαίνει λόγω της ηλικίας του. Δεν με ανησυχεί.»
Αρχικά, να μην ανέχονται τον εκφοβισμό και να μην φοβούνται να παρέμβουν επειδή φοβούνται τη συναισθηματική απόρριψη των παιδιών τους. Μακροπρόθεσμα, θα τα ωφελήσει περισσότερο μια δυναμική και ουσιαστική παρέμβαση, από μια σιωπηλή ανοχή. Εξ’ άλλου φέρουν κι αυτοί μερίδιο ευθύνης για την συμπεριφορά του παιδιού τους. Είναι καλό να προτρέπουν το παιδί να επανορθώσει την πράξη. Να χρησιμοποιούν κυρώσεις όταν χρειάζεται, όχι όμως με πνεύμα εκδικητικότητας, αλλά με πρόθεση το παιδί να καταλάβει γιατί δεν πρέπει να έχει αυτή τη συμπεριφορά. Είναι σημαντικό επομένως, να επιβλέπουν το παιδί περισσότερο και να μειώσουν την τηλεθέαση βίας και την υπερβολική ενασχόληση με τον υπολογιστή ή τα βίαια ηλεκτρονικά παιχνίδια. Να επιδιώκουν ποιοτικό χρόνο μαζί του και εκτός του σπιτιού ή ακόμα και της πόλης. Μπορούν, ακόμη, να γνωρίζουν τους φίλους των παιδιών και να επικοινωνούν με τους γονείς τους καθώς επίσης και να τα βοηθούν να βρίσκουν δημιουργικές διεξόδους στην επιθετικότητα του.
Να κατανοήσουν την ευαίσθητη ψυχολογία τους. Το παιδί δεν εκφοβίζει τυχαία , ούτε είναι επιθετικό, επειδή έτσι γεννήθηκε. Κάτι θέλει να μας πει η συμπεριφορά του αυτή και κάποια ανάγκη προσπαθεί να εκφράσει. Πρέπει να προσπαθούν να τους δείχνουν την αγάπη τους έμπρακτα , όχι όμως με δώρα και ανταλλάγματα.
Να θέτουν όρια και να μην υποκύπτουν σε κάθε τους επιθυμία. Αυτός ο φόβος και η ενοχή που πολλοί γονείς έχουν όταν δεν κάνουν το χατίρι του παιδιού τους, τα οδηγεί στο να γίνονται ανεξέλεγκτα στη συμπεριφορά τους και να απαιτούν προσοχή, χωρίς να σέβονται. Να τους διδάσκουν το σεβασμό, την ισότητα των ανθρώπων και την κατανόηση στο διαφορετικό. Να φροντίζουν για το ήρεμο κλίμα μέσα στο σπίτι και να επικοινωνούν μεταξύ τους χωρίς διενέξεις όταν το παιδί είναι μπροστά. Όσο δύσκολο κι αν ακούγεται, είναι σημαντικό για τη συνολική ψυχική υγεία του παιδιού.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς (γενικά)
Nα αφιερώνουν ουσιαστικό και ποιοτικό χρόνο στο παιδί. Είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη και ελευθερία λόγου. Το παιδί πρέπει να ενθαρρύνεται συνεχώς να μιλάει για το πρόβλημα που το απασχολεί και να μη φοβάται (κυρίως στην περίπτωση του «θύματος»).

• Να γνωρίζουν τους φίλους των παιδιών και να επικοινωνούν συχνά με τον εκπαιδευτικό της τάξης. Να ενθαρρύνουν το παιδί να δημιουργεί ουσιαστικές φιλικές σχέσεις.
• Να μην αγνοούν και να ανέχονται τον εκφοβισμό, αλλά να επιβλέπουν το παιδί και να επιβάλουν κυρώσεις σεβόμενες την προσωπικότητα του, όπου χρειάζεται.
• Να φροντίζουν το παιδί να βρίσκει διεξόδους και να εκτονώνει δημιουργικά την ενεργητικότητα του. Αυτονόητο είναι ότι πρέπει να διατηρούν ένα ήρεμο και ασφαλές κλίμα μέσα στην οικογένεια. Η επιθετικότητα και η βία αναπαράγονται εύκολα όταν βιώνονται καθημερινά στο σπίτι από πρόσωπα- πρότυπα συμπεριφοράς, όπως οι γονείς.
• Να παρέχεται ασφάλεια και συναισθηματική στήριξη στο παιδί καθώς και ενίσχυση της αυτοεκτίμησης/ αυτοπεποίθησης του. Τέλος, να μη διστάσουν να συμβουλευτούν έναν ειδικό, όταν νιώθουν ότι δεν μπορούν να βοηθήσουν επαρκώς.

Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα στο οποίο κανείς εύκολα κλείνει τα μάτια και επαναπαύεται, ακριβώς γιατί πολλές φορές δεν γίνεται επαρκώς φανερό, ώστε να γίνει αντιληπτή η σοβαρότητα του. Η πρόκληση των εκπαιδευτικών και των γονέων είναι ακριβώς αυτή: Να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει, ότι μας αφορά και έχουμε άμεση ευθύνη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του.
*Πριν από ένα χρόνο περίπου, δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Ε.Ψ.Υ.Π.Ε ( ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ) από φορείς της εκπαίδευσης, της υγείας και της ψυχικής υγείας από το δημόσιο τομέα, καθώς και από μη κυβερνητικούς οργανισμούς, το «Δίκτυο κατά της Βίας στο Σχολείο». Είναι η πρώτη, ουσιαστική, προσπάθεια για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του φαινομένου στη χώρα μας, καθώς και για την ευαισθητοποίηση μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών, όπως και της κοινωνίας γενικότερα. Ένας από τους στόχους ακόμη, είναι η δημιουργία τοπικών δικτύων, έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί καλύτερα το φαινόμενο του εκφοβισμού. Η προσπάθεια που γίνεται και σε ερευνητικό, αλλά και σε πρακτικό επίπεδο, είναι πολύ σημαντική. Σύντομα, θα λειτουργήσει και η σχετική ιστοσελίδα.
Δείτε επίσης:

• Δραστηριότητες στην τάξη για την πρόληψη του εκφοβισμού και της βίας μεταξύ των μαθητών. (Εγχειρίδιο εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε μορφή pdf)
• Για νέα της E.Ψ.Υ.Π.Ε: www. epsype.blogspot.com
• Tην ευρωπαϊκή καμπάνια για το σχολικό εκφοβισμό από το Χαμόγελο του Παιδιού

Βιβλιο-προτάσεις από τις εκδόσεις της Ε.Ψ.Υ.Π.Ε :

• «Εκφοβισμός και βία στο σχολείο – Τι γνωρίζουμε να κάνουμε» (Dan Olweus)
• «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» (Βαγγέλης Δ. Ηλιόπουλος)
• «Μου έκλεψαν το όνομα μου» (Josep Antoni Tàssies Penella)

Μαρία, για μία ακόμα φορά ευχαριστούμε για το άρθρο σου. Η βοήθεια που προσφέρεις όλον αυτόν τον καιρό, με τα κείμενά σου αλλά και τις απαντήσεις σου στα σχόλια, στην online κοινότητα των γονιών είναι πολύτιμη και την εκτιμούμε ιδιαίτερα.

http://mamadesmpampades.gr/2012/02/01/sholikos-ekfovismos-otan-to-peiragma-stamataei-na-einai-haritomeno/